Gemaal De Hooge Boezem achter Haastrecht

De pompen en motoren die dienst hebben gedaan bij jarenlange afwatering zijn nog in authentieke staat, en al draaiend te bezichtigen door de bezoekers. Zowel voor technici, natuurmensen of gewoon een bezoeker is het een indrukwekkend gezicht om te zien hoe de hele ontwikkeling van de waterhuishouding in de pompruimte is uitgestald.

 
  Interieur Gemaal De Hooge Boezem

In de pompruimte vindt u twee enorme centrifugaalpompen, een stoommachine en een electromotor. Buiten naast het gemaal staat een vitrinehuisje met daarin een originele Crossley dieselmotor, die u al draaiend begroet bij aankomst bij het bezoekerscentrum.

Voor de kenners volgen hier wat gegevens over de opgestelde machines:

Crossley Dieselmotor

Dit is een horizontale een-cylinder dieselmotor uit 1930. Deze is van 1930 tot 1992 in gebruik geweest in het gemaal van de polder Vlist Oostzijde. De dieselmotor was zeer geschikt om de taak van een molen over te nemen op afgelegen plaatsen, waar aansluiting op het electriciteitsnet bijna onmogelijk was.

 Crossley dieselmotor

Stoommachine

De oorspronkelijke twee, Stork-Stumpf horizontale gelijkstroom stoommachines waren van het type: S.S.K.-10,840/1250 I.P.K. bij 125 omw./min, en 12 atm. stoomdruk; met druksmering en injectie-condensatie. Beide machines zijn verloren gegaan.
De huidige tentoongestelde machine (uit 1920) is, evenals de machines uit 1913, een horizontale een-cylinder gelijkstroom stoommachine, met een werkdruk van 10 atm. en een vermogen van 200 pk. Deze stoommachine is gebouwd door de Utrechtse machinefabriek 'JAFFA', en heeft dienst gedaan in gemaal 'Uphof' te Zevenhoven.

 Hier maalt De Hooge Boezem nog op stoom,
 de schoorsteen is destijds echter afgebroken

Electromotor

In de jaren 1948-1952 zijn twee HEEMAF electromotoren geplaatst, met beide een vermogen van 225 pk. Een speciale kabel voor 10.000 volt levert, getransformeerd, een stroom van 220-380 volt. De overbrenging gebeurt door V-snaren. Er wordt gebruik gemaakt van het lagere nachttarief. In spitsuren (spertijd) werd pompen tot noodgevallen beperkt. Bij de schakelkast hangt nog het bordje 'Spertijd'.

       
    Electromotor aandrijving          Centrifugaalpomp

Lagedruk Centrifugaalpompen

De gebroeders Stork & Co 1913 bouwden voor Gemaal De Hooge Boezem twee centrifugaalpompen, met tweezijdige instroming, horizontaalgedeeld pomphuis en een opbrengst van 250 m³ per minuut. Opvoerhoogte 1,5 meter. Persbuis-aansluiting 1500 mm. Een centrifugaalpomp heeft een pomplichaam in de vorm van een slakkenhuis. Op een as is een rad met gebogen schoepen, de waaier, bevestigd, die ronddraait tussen de twee kegelvormige zijwanden van het slakkenhuis. Door middelpuntvliedende kracht komt het water terecht in de persbuis naar 'buiten' en tegelijkertijd wordt er ook weer water aangezogen. Het vacuum wordt totstand gebracht door een vacuumpomp, de pompen zijn niet zelfaanzuigend.